مبارزه ای که شیرینی اش حل محاسبات است و پاسخ های این محاسبات، گاه آن قدر راهگشاست که می توان برنامه های یک کشور را براساس آن تنظیم کرد، ماه بانو تاتا اگرچه اصالتا از پارسیان هند است اما این طور که خود می گوید ایران را مثل آمار دوست دارد، برایش آدم ها فرق نمی کند و اگر با او هم صحبت شوی آن قدر فروتنانه، مهربانانه سخن می گوید که فراموش می کنی همین چند روز پیش لقب مادر علم آمار ایران را گرفته و در روز ملی آمار از او قدردانی شد و یا  اینکه دکترایش از آمریکاست و عضو انستیتو بین المللی آماراست، رییس بخش امار دانشگاه شهید باهنر کرمان بوده و برای نوشتن پایان نامه کارشناسی ارشد و دکترا باید سراغش را برای استاد راهنمایی بگیری. البته بماند که عضو جامعه ریاضیدانان و همین طورآماردانان ایران هم هست.   
برای مدتی پای حرف هایش می نشینیم، هر چند از آن آدم هایی است بیشتر اهل عمل است تا حرف!

خانم تاتا از خودتان برایمان بگویید زادگاهتان، تحصیلاتتان واینکه در چه دانشگاه هایی تدریس می کردید؟

در ششم اردیبهشت سال 1321 در بمبئیی هندوستان زاده شدم، تا مدرک کارشناسی ارشد را در رشته آمار در دانشگاه بمبیی هندوستان گذراندم به دلیل علاقه ای که به این رشته داشتم توانستم از دانشگاه پردو آمریکا مدرک دکترای خود را بگیرم پس از اخذ دکترا به مدت 5 سال در دانشگاه ایالتی میشیگان تدریس می کردم، پس از آن به تهران آمدم و دو سال هم در دانشگاه شریف به تدریس مشغول شدم  بعد از آن هم در موسسه آموزش عالی آمار و مدرسه عالی کامپیوتر و برنامه ریزی، دانشگاه آزاد ایران و دانشگاه علامه طباطبایی تدریس کردم، هم اکنون بازنشسته ام اما با دانشگاه شهید باهنر کرمان همکاری دارم.

چه شد راه تحصیل را آن هم در حد اخذ دکترا از آمریکا در پیش گرفتید به ویژه در دوره ای که کمتر کسی به تحصیلات آکادمیک و دانشگاهی فکر می کرد؟

خانواده همواره مرا تشویق به تحصیل می‌کرد و انگیزه اصلی مرا هم خانواده در من ایجاد کرد حتی موقعی که می خواستم از هند به خارج بروم مشوق اصلی من بودند تا تحصیلاتم را ادامه بدهم . اینکه می گویید چرا تصمیم به ادامه تحصیل داده ام، علاقه ام و مشوق هایم بود و البته این را هم باید بگویم که بر خلاف ایران، از قدیم و از همان دورانی که می گویید کمتر کسی به فکر ادامه تحصیل در ایران بود در هند آمار جزو رشته های خوب به شمار می امد که متقاضیان زیادی دوست داشتند تا در این رشته تحصیل کنند.  

چه چیزی در آمار بود که شما را جذب به آن کرد و اینکه آیا تصور می کردید آن قدر این جذابیت برایتان ایجاد شود که هم دکترای آمار از یکی از بهترین دانشگاه های دنیا بگیرید و هم در بهترین دانشگاه های ایران تدریس کنید؟

آمار یکی از شیرین‌ترین و جذاب‌ترین رشته‌های دانش انسان است. متاسفانه در ایران به این رشته بها داده نمی‌شود. ولی در باقی جاها این رشته جذابیت زیادی دارد، اعداد و ارقام گاهی شیرین تر از آنی هستند که بخواهید به سختی هایش فکر کنید .

چه چیزی باعث شد آمریکا و هند را رها کنید و به ایران بیایید؟  

در واقع تصادفاً به ایران آمدم. بعد از اخذ دکترا و کار در دانشگاه آمریکا که چند سالی طول کشید، تصمیم گرفتم آن جا را ترک کنم و به زادگاهم هند برگردم، درست همان موقع پیشنهاد شد تا برای تدریس دو ساله به ایران بیایم به صورت قراردادی و تدریس به ایران آمدم، ایران آمدنم همانا و ایران ماندنم همان.

آیا تا به حال از این تصمیم که گرفتید پشیمان نشدید و فکر نکردید که جای پیشرفت در بیرون از ایران برایتان بیشتر بود؟

نه، من ایران را دوست دارم و از تصمیمی هم که گرفتم راضی هستم، ممکن است ضعف هایی وجود داشته باشد اما مطمئنا خوبی های خود را هم دارد و این خوبی ها آن قدر هست که برای من، ایران، دوست داشتنی باشد.

چه شد سر از کرمان در آوردید؟

در ایران در چند جا تدریس می کردم. یک ترم در دانشگاه کرمان ماموریت داشتم. وقتی به کرمان آمدم دیدم این شهر آرامش خاصی دارد و من از این آرامش خوشم آمد و شاید همین امر باعث شد تا در کرمان، ماندگار شوم.

شما در کمیسیون زنان زرتشتی کرمان هم عضو هستید فکر می کنید چه قدر این کمیسیون از توانایی های شما بهره برده و تا چه اندازه شما به طور جد در این کمیسیون فعالیت کردید؟

خانمهای کرمانی که سالها در سازمان زنان کرمان عضو هستند آن را می‌گردانند و همان‌طور که می‌دانید، در نگهداری سنتهای ایرانی و زرتشتی فعالیت می‌کنند. من فقط همکاری می‌کنم و هر کار و تلاشی که از من بربیاید هم دریغ نخواهم کرد.

فکر می کنید زرتشتیان هندی و ایرانی، در چه چیزهایی از هم تفاوت دارند و کدام یک را ترجیح می دهید؟

به خصوص پس از انقلاب، آگاهی بچه‌های زرتشتیان ایرانی خیلی افزایش یافته است و بیشتر از آگاهی بچه‌های زرتشتی هند است. البته همیشه چنین نبوده است. متاسفانه در خارج این دو گروه خودشان را جدا نگه می‌دارند. برای من هیچیک برتر نیست. به نظر من خیلی خوب بود که اگر ما می توانستیم زرتشتی های هندی و ایرانی را از هم جدا ندانیم، پارسیان و ایرانیان زرتشتی نباید خودشان را متفاوت از هم بدانند.

تفاوت بین دانشگاه های ایرانی با دانشگاه های پیشرفته در چیست؟  

برخی دانشگاه‌های ایران نیز بسیار خوبند! اما در بعضی کشورها لازم نیست یک دانشجو رشته خود را در سال اول انتخاب کند و در ضمن می‌تواند به آسانی بین رشته‌ها بچرخد. در اینجا بعضی دانشجویان از انتخاب رشته مورد علاقه خود پرهیز می‌کنند و در رشته‌ای تحصیل می‌کنند که «برتر» شناخته می‌شوند و شاید این ضعف عدم توجه به علاقه و دنبال یک رشته دهن پرکن بودن، بزرگترین مشکلی باشد که در ساختار آموزشی دانشگاه های کشورمان موجود است.  

خیلی از دانشجویان از درس آمار فراری هستند توصیه شما به آن ها چه خواهد بود؟

اولاً توصیه می‌کنم که دروس آمار را حتی در مدرسه‌ها، دانش‌آموختگان آمار تدریس کنند. در ضمن، به دانشجو تفهیم شود که برای کار در رشته خودش نیز به آمار نیاز دارد.

مادر آمار ایران، آینده این علم را در کشور چه طور می داند؟

امیدوارم که در زمانهای دور وضعیت بهتر باشد به آمار در ایران  اهمیت داده نمی‌شود فقط می خواهم تا نگاه مسئولین نسبت به این امر متفاوت باشد. 

توقعی که از مسئولین این امر در کشور دارید چیست ؟

مدتی‌ است که انجمن آمار ایران کوشش می‌کند یک نظام آمارشناسی را در کشور ایجاد کند. به این ترتیب امید است که کار آماری به متخصصین آمار سپرده شود. متاسفانه امروز چنین نیست. در واقع در بسیاری از آگهی‌های استخدام در بخشهای آمار سازمانهای دولتی و غیر دولتی، جوان‌ها را می‌خواهند که دارای مدارک مدیریت، حسابداری یا ریاضی باشند. انگار نمی‌دانند که اکنون پنجاه سال است که در دانشگاه‌های ایران برنامه‌های  کارشناسی و کارشناسی ارشد رشته آمار داریم! البته امروز در بعضی دانشگاه‌ها برنامه دکتری آمار نیز وجود دارد.

توقعتان از مسئولین جامعه خودمان چیست ؟

شرایطی فراهم کنند که جوان‌ها همینجا بمانند تا دیگر سخن از مهاجرت و اینکه همه از ایران می روند و حالا چه کنیم؟ نباشد.

امید کاجیان

۱۳ آبان ۱۳۹۰